مقدمه
به نام خداوند جان و خرد
صنعت آشپزی، به عنوان یکی از ارکان اصلی زنجیره تأمین غذا، گردشگری، سلامت عمومی، اقتصاد خدمات و میراث فرهنگی کشور، نیازمند نظامی است که صلاحیت حرفهای فعالان آن را بر پایه معیارهای علمی، شایستگیهای حرفهای، تجربه عملی، اخلاق حرفهای و مسئولیتپذیری ارزیابی، اعتباربخشی و صیانت نماید.
با وجود جایگاه ارزشمند آشپزان و سرآشپزان در توسعه صنعت غذا، فقدان نظامی یکپارچه برای تعیین حدود صلاحیت حرفهای، موجب شده است که عناوین شغلی بدون معیارهای مشخص مورد استفاده قرار گیرند و تفاوت میان افراد متخصص، آموزشدیده و دارای تجربه با افراد فاقد صلاحیت حرفهای به روشنی قابل تشخیص نباشد.
کانون انجمنهای صنفی آشپزان و سرآشپزان ایران، به عنوان تشکل تخصصی این حرفه، با تدوین شناسنامههای شغلی و طراحی نظام ملی ارزیابی و احراز صلاحیت حرفهای، گامی بنیادین در جهت استقرار شایستهسالاری، ارتقای کیفیت خدمات غذایی، حمایت از حقوق حرفهای فعالان این حوزه و ایجاد اعتماد عمومی برداشته است.
این منشور، فلسفه وجودی، ارزشها، اصول، مأموریت و تعهدات این نظام را تبیین میکند و مبنای کلیه سیاستها، مقررات و فرآیندهای اجرایی آن محسوب میشود.
1-فلسفه وجودی
نظام ملی ارزیابی و احراز صلاحیت حرفهای آشپزان و سرآشپزان ایران با این باور شکل گرفته است که:
اعتبار حرفهای، نتیجه احراز شایستگی است؛ نه صرف ادعا، سابقه یا عنوان.
بنابراین، احراز هر عنوان حرفهای باید مبتنی بر معیارهای علمی، مستند، شفاف، عادلانه و قابل ارزیابی باشد.
2-چشمانداز
تبدیل شدن به معتبرترین مرجع ملی ارزیابی، اعتباربخشی و توسعه صلاحیت حرفهای فعالان صنعت آشپزی کشور و الگوی مرجع نظامهای ارزیابی حرفهای در سایر حوزههای صنعت غذا.
3-مأموریت
نظام ملی ارزیابی و احراز صلاحیت حرفهای مأموریت دارد:
۱. شایستگیهای حرفهای آشپزان و سرآشپزان را بر اساس شناسنامههای شغلی ارزیابی نماید.
۲. گواهینامه صلاحیت حرفهای صادر نماید.
۳. از اعتبار عناوین شغلی صیانت کند.
۴. استانداردهای ارزیابی را تدوین و بهروزرسانی نماید.
۵. فرهنگ شایستهسالاری را در صنعت آشپزی نهادینه سازد.
۶. زمینه ارتقای مستمر سرمایه انسانی صنعت غذا را فراهم آورد.
4-ارزشهای بنیادین
ماده ۱- شایستهسالاری
تمامی تصمیمات نظام صرفاً بر اساس صلاحیت حرفهای افراد اتخاذ میشود.
ماده ۲- عدالت
همه متقاضیان بدون هرگونه تبعیض از فرصت برابر برای ارزیابی برخوردار خواهند بود.
ماده ۳- استقلال
فرآیندهای ارزیابی مستقل از منافع شخصی، سازمانی و اقتصادی انجام میشود.
ماده ۴- بیطرفی
هیچ ارزیابی تحت تأثیر روابط شخصی، جایگاه سازمانی، شهرت، منافع مالی یا سایر عوامل غیرحرفهای قرار نخواهد گرفت.
ماده ۵- شفافیت
تمامی فرآیندها، معیارها، دستورالعملها و شاخصهای ارزیابی به صورت شفاف منتشر میشوند.
ماده ۶- پاسخگویی
نظام در برابر جامعه حرفهای، کارفرمایان، متقاضیان و ذینفعان پاسخگو خواهد بود.
ماده ۷- محرمانگی
تمام اطلاعات متقاضیان محرمانه تلقی شده و صرفاً در چهارچوب قوانین مورد استفاده قرار میگیرد.
ماده ۸- مسئولیتپذیری
تمامی ارکان نظام مسئول نتایج تصمیمات و عملکرد خود خواهند بود.
ماده ۹- کیفیت
بهبود مستمر کیفیت ارزیابیها یکی از اصول بنیادین نظام است.
ماده ۱۰- نوآوری
نظام همواره از روشهای نوین ارزیابی، فناوریهای جدید و استانداردهای روز بهره خواهد گرفت.
5-اصول راهبردی
نظام ملی بر اصول زیر استوار است:
صلاحیت حرفهای مقدم بر عنوان شغلی است.
تجربه بدون مهارت، معیار کافی برای احراز صلاحیت نیست.
آموزش بدون توانایی عملی، منجر به صدور گواهینامه نخواهد شد.
اخلاق حرفهای بخشی از صلاحیت حرفهای است.
یادگیری فرآیندی مستمر است.
ارزیابی باید مبتنی بر شواهد باشد.
هیچ فردی مادامالعمر واجد صلاحیت تلقی نمیشود مگر آنکه صلاحیت خود را حفظ نماید.
6-اهداف راهبردی
نظام ملی اهداف زیر را دنبال میکند:
۱- استانداردسازی عناوین شغلی
۲- ایجاد نظام واحد احراز صلاحیت
۳- ارتقای کیفیت خدمات صنعت غذا
۴- افزایش اعتماد کارفرمایان
۵- حمایت از حقوق حرفهای آشپزان
۶- ایجاد مسیر شغلی شفاف
۷- توسعه آموزشهای مهارتی
۸- توسعه بانک اطلاعات متخصصان
۹- همگرایی با استانداردهای جهانی
۱۰- ارتقای منزلت اجتماعی حرفه آشپزی
7-تعهدات نظام
نظام ملی متعهد است:
استقلال حرفهای خود را حفظ نماید.
از صدور هرگونه گواهینامه بدون احراز صلاحیت جلوگیری کند.
استانداردهای ارزیابی را به صورت مستمر بازنگری نماید.
حقوق متقاضیان را رعایت نماید.
فرصت اعتراض عادلانه را فراهم آورد.
سلامت فرآیندهای ارزیابی را تضمین نماید.
با مراکز علمی و دستگاههای اجرایی همکاری نماید.
سرمایه انسانی صنعت آشپزی را توسعه دهد.
8-حقوق متقاضیان
تمام متقاضیان حق دارند:
از معیارهای ارزیابی مطلع شوند.
فرآیند ارزیابی منصفانه دریافت نمایند.
نسبت به نتایج اعتراض کنند.
اطلاعات پرونده خود را مشاهده نمایند.
از محرمانگی اطلاعات خود اطمینان داشته باشند.
9-تعهدات متقاضیان
متقاضیان موظفند:
اطلاعات صحیح ارائه نمایند.
مدارک معتبر ارائه کنند.
مقررات نظام را رعایت نمایند.
اصول اخلاق حرفهای را رعایت کنند.
در صورت تغییر شرایط، نظام را مطلع سازند.
10-تعهدات ارزیابان
ارزیابان متعهد میشوند:
بیطرف باشند.
استقلال رأی داشته باشند.
محرمانگی اطلاعات را رعایت کنند.
تنها بر اساس مستندات تصمیم بگیرند.
از هرگونه تعارض منافع اجتناب نمایند.
11-مسئولیت اجتماعی
نظام ملی خود را متعهد میداند که با ارتقای صلاحیت حرفهای فعالان صنعت آشپزی، در جهت:
ارتقای سلامت جامعه
افزایش کیفیت غذای ارائهشده
کاهش خطاهای حرفهای
توسعه گردشگری غذایی
افزایش بهرهوری صنعت غذا
ارتقای فرهنگ حرفهای
گام بردارد.
12-تعهد به بهبود مستمر
نظام ملی متعهد است که:
شاخصهای ارزیابی را به صورت سالانه بازنگری نماید.
فناوریهای نوین ارزیابی را بهکار گیرد.
از تجارب ملی و بینالمللی بهرهمند شود.
نظرات متخصصان و ذینفعان را در اصلاح فرآیندها لحاظ نماید.
13-بیانیه پایانی
نظام ملی ارزیابی و احراز صلاحیت حرفهای آشپزان و سرآشپزان ایران بر این باور است که توسعه پایدار صنعت آشپزی، بدون استقرار نظامی مبتنی بر شایستگی، عدالت، استانداردسازی و اخلاق حرفهای امکانپذیر نیست.
این نظام با اتکا به دانش، تجربه، خرد جمعی و مشارکت جامعه حرفهای، میکوشد مرجع قابل اعتماد احراز صلاحیت حرفهای آشپزان و سرآشپزان کشور باشد و با صیانت از اعتبار عناوین شغلی، زمینه رشد سرمایه انسانی، افزایش کیفیت خدمات غذایی و ارتقای جایگاه حرفه آشپزی ایران را فراهم آورد.
شعار نظام ملی
شایستگی، معیار اعتبار حرفهای
ارزش محوری نظام
اعتماد عمومی از مسیر شایستگی حرفهای حاصل میشود.