مقدمه
حرفه آشپزی صرفاً تهیه غذا نیست؛ بلکه مسئولیتی انسانی، اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی در قبال سلامت، امنیت، کرامت و رضایت جامعه است. اعتماد عمومی به آشپزان و سرآشپزان زمانی شکل میگیرد که رفتار حرفهای آنان بر پایه اصول اخلاقی، مسئولیتپذیری، صداقت و احترام استوار باشد.
این کد اخلاق حرفهای با هدف تبیین ارزشها، هنجارها و الزامات رفتاری اعضای نظام ملی ارزیابی و احراز صلاحیت حرفهای آشپزان و سرآشپزان ایران تدوین شده و رعایت آن برای تمامی دارندگان گواهینامه صلاحیت حرفهای، ارزیابان، اعضای شورای ملی، اعضای کمیتههای تخصصی و کارکنان دبیرخانه الزامی است.
فصل اول
ارزشهای بنیادین
ماده ۱
ارزشهای بنیادین این نظام عبارتاند از:
۱. کرامت انسانی
۲. صداقت
۳. عدالت
۴. مسئولیتپذیری
۵. احترام متقابل
۶. اعتماد عمومی
۷. کیفیتگرایی
۸. یادگیری مستمر
۹. پاسخگویی
۱۰. خدمت به جامعه
فصل دوم
اصول اخلاق حرفهای
ماده ۲
تمام اعضای نظام ملی موظفاند در تمامی فعالیتهای حرفهای خود اصول زیر را رعایت نمایند:
صداقت در گفتار و رفتار
رعایت انصاف
احترام به قوانین
حفظ شأن حرفه آشپزی
پرهیز از هرگونه تبعیض
رعایت حقوق ذینفعان
فصل سوم
تعهد نسبت به سلامت جامعه
ماده ۳
سلامت مصرفکنندگان بر هر منفعت اقتصادی، سازمانی یا شخصی مقدم است.
ماده ۴
دارنده گواهینامه موظف است از تهیه، نگهداری یا عرضه هرگونه غذای ناایمن یا مغایر با ضوابط بهداشتی خودداری نماید.
ماده ۵
هرگونه اقدام آگاهانه که سلامت مصرفکننده را به خطر اندازد، تخلف حرفهای محسوب میشود.
فصل چهارم
صداقت حرفهای
ماده ۶
دارندگان گواهینامه موظفاند در ارائه اطلاعات مربوط به سوابق، مهارتها، مدارک و توانمندیهای خود صادق باشند.
ماده ۷
استفاده از عناوین حرفهای خارج از سطح صلاحیت احرازشده ممنوع است.
ماده ۸
هرگونه جعل، تحریف یا سوءاستفاده از گواهینامه صلاحیت حرفهای تخلف سنگین اخلاقی محسوب میشود.
فصل پنجم
احترام متقابل
ماده ۹
تمام اعضای نظام ملی موظفاند با احترام با همکاران، کارفرمایان، کارکنان، مشتریان، ارزیابان و سایر ذینفعان رفتار نمایند.
ماده ۱۰
هرگونه رفتار توهینآمیز، تحقیرکننده، تبعیضآمیز یا غیرحرفهای مغایر این منشور است.
فصل ششم
عدالت و عدم تبعیض
ماده ۱۱
هیچ فردی نباید بر اساس جنسیت، قومیت، زبان، مذهب، ملیت، سن، وضعیت جسمانی یا هر ویژگی غیرمرتبط با صلاحیت حرفهای مورد تبعیض قرار گیرد.
ماده ۱۲
تمام تصمیمات حرفهای باید صرفاً بر اساس شایستگی و معیارهای حرفهای اتخاذ شوند.
فصل هفتم
محرمانگی اطلاعات
ماده ۱۳
اطلاعات مربوط به مشتریان، دستورهای اختصاصی، اطلاعات تجاری، پروندههای ارزیابی و اطلاعات شخصی افراد محرمانه است.
ماده ۱۴
افشای اطلاعات محرمانه بدون مجوز قانونی یا رضایت ذینفع ممنوع است.
فصل هشتم
مسئولیت حرفهای
ماده ۱۵
دارندگان گواهینامه موظفاند مسئولیت تصمیمات و اقدامات حرفهای خود را بپذیرند.
ماده ۱۶
در صورت وقوع خطا، فرد موظف است موضوع را به نحو مسئولانه مدیریت و نسبت به اصلاح آن اقدام نماید.
فصل نهم
رعایت قوانین و مقررات
ماده ۱۷
دارندگان گواهینامه موظفاند تمامی قوانین، مقررات، استانداردها و آییننامههای مرتبط با صنعت غذا و نظام ملی صلاحیت حرفهای را رعایت نمایند.
فصل دهم
توسعه حرفهای
ماده ۱۸
یادگیری مستمر یکی از وظایف اخلاقی هر عضو نظام ملی است.
ماده ۱۹
دارندگان گواهینامه موظفاند دانش و مهارتهای خود را بهروز نگه دارند.
ماده ۲۰
انتقال دانش و تجربه به نسلهای بعدی حرفه، رفتاری ارزشمند و مورد حمایت نظام ملی است.
فصل یازدهم
رفتار حرفهای در محیط کار
ماده ۲۱
دارندگان گواهینامه باید:
وقتشناس باشند.
منظم عمل کنند.
مسئولیتپذیر باشند.
به تعهدات کاری پایبند باشند.
از ایجاد تنش غیرضروری در محیط کار خودداری نمایند.
فصل دوازدهم
مسئولیت نسبت به همکاران
ماده ۲۲
رقابت حرفهای باید منصفانه، اخلاقی و مبتنی بر احترام باشد.
ماده ۲۳
تخریب همکاران، انتشار اطلاعات نادرست یا لطمه زدن به اعتبار حرفهای دیگران ممنوع است.
ماده ۲۴
همکاری در آموزش، راهنمایی و توانمندسازی نیروهای جوان از مسئولیتهای اخلاقی اعضای حرفه است.
فصل سیزدهم
مسئولیت نسبت به کارفرما
ماده ۲۵
دارندگان گواهینامه موظفاند:
امانتدار باشند.
از منابع سازمان به درستی استفاده کنند.
از تضییع اموال جلوگیری نمایند.
اطلاعات سازمان را محرمانه نگه دارند.
فصل چهاردهم
مسئولیت نسبت به مشتری
ماده ۲۶
رضایت مشروع مشتری باید همواره در چارچوب سلامت، کیفیت و قوانین مورد توجه قرار گیرد.
ماده ۲۷
ارائه اطلاعات گمراهکننده درباره کیفیت غذا، مواد اولیه یا توانایی حرفهای ممنوع است.
فصل پانزدهم
مسئولیت نسبت به محیط زیست
ماده ۲۸
دارندگان گواهینامه موظفاند در فعالیتهای حرفهای خود اصول توسعه پایدار را رعایت نمایند.
ماده ۲۹
کاهش ضایعات غذایی، مدیریت صحیح پسماند، صرفهجویی در مصرف آب و انرژی و استفاده مسئولانه از منابع طبیعی از مصادیق رفتار حرفهای محسوب میشود.
فصل شانزدهم
تعارض منافع
ماده ۳۰
اعضای نظام ملی موظفاند هرگونه تعارض منافع واقعی یا احتمالی را اعلام نمایند.
ماده ۳۱
تصمیمگیری تحت تأثیر منافع شخصی، مالی یا خانوادگی مغایر اصول اخلاق حرفهای است.
فصل هفدهم
اخلاق ارزیابی
ماده ۳۲
ارزیابان موظفاند:
بیطرف باشند.
صرفاً بر اساس شواهد تصمیم بگیرند.
از اعمال نفوذ خودداری کنند.
شأن متقاضی را حفظ نمایند.
ماده ۳۳
پذیرش هدیه، امتیاز یا هرگونه منفعت از متقاضی ممنوع است.
فصل هجدهم
استفاده از عنوان حرفهای
ماده ۳۴
استفاده از عنوان «دارنده گواهینامه صلاحیت حرفهای» تنها در مدت اعتبار گواهینامه مجاز است.
ماده ۳۵
هرگونه استفاده تبلیغاتی یا تجاری که موجب فریب یا گمراهی مخاطبان شود، ممنوع است.
فصل نوزدهم
مسئولیت اجتماعی
ماده ۳۶
دارندگان گواهینامه باید در ارتقای فرهنگ تغذیه سالم، ایمنی غذا و توسعه دانش حرفهای جامعه مشارکت فعال داشته باشند.
ماده ۳۷
همکاری در فعالیتهای خیرخواهانه، آموزشی و مسئولیتهای اجتماعی، از رفتارهای شایسته حرفهای محسوب میشود.
فصل بیستم
رسیدگی به تخلفات اخلاقی
ماده ۳۸
تخلفات اخلاق حرفهای توسط کمیته اخلاق حرفهای شورای ملی بررسی میشود.
ماده ۳۹
مجازاتها با رعایت اصل تناسب میتواند شامل موارد زیر باشد:
تذکر شفاهی
تذکر کتبی
اخطار رسمی
الزام به گذراندن دوره بازآموزی اخلاق حرفهای
تعلیق گواهینامه
ابطال گواهینامه
محرومیت از عضویت در ارکان نظام ملی
فصل بیست و یکم
تعهدنامه اخلاق حرفهای
ماده ۴۰
تمام متقاضیان دریافت گواهینامه، پیش از صدور گواهینامه، موظف به امضای تعهدنامه پایبندی به این کد اخلاق حرفهای هستند.
فصل بیست و دوم
بازنگری
ماده ۴۱
این کد اخلاق حرفهای حداقل هر پنج سال یکبار توسط شورای ملی صلاحیت حرفهای بازنگری میشود.
ماده ۴۲
پیشنهاد اصلاح این سند میتواند از سوی شورای ملی، کمیته اخلاق حرفهای یا هیئتمدیره کانون انجمنهای صنفی آشپزان و سرآشپزان ایران ارائه و پس از تصویب لازمالاجرا شود.
فصل بیست و سوم
مقررات پایانی
ماده ۴۳
رعایت مفاد این کد اخلاق حرفهای شرط استمرار اعتبار گواهینامه صلاحیت حرفهای است.
ماده ۴۴
در موارد سکوت این سند، تصمیم شورای ملی صلاحیت حرفهای ملاک عمل خواهد بود.
ماده ۴۵
این سند مشتمل بر بیست و سه فصل و چهل و پنج ماده بوده و از تاریخ تصویب لازمالاجرا است.
پیوست شماره ۱
سوگندنامه حرفهای دارندگان گواهینامه صلاحیت حرفهای
«اینجانب با آگاهی از مسئولیت حرفهای خود، تعهد مینمایم که دانش، مهارت و توانایی خویش را در مسیر حفظ سلامت جامعه، ارتقای کیفیت خدمات، رعایت اصول اخلاق حرفهای، احترام به کرامت انسانها، پایبندی به قوانین و استانداردها، یادگیری مستمر و پاسداری از شأن و منزلت حرفه آشپزی و سرآشپزی به کار گیرم و همواره منافع عمومی، سلامت مصرفکنندگان و اعتبار حرفه را بر منافع شخصی مقدم بدانم.»
پیوست شماره ۲
ارزشهای محوری نظام ملی
سلامت و ایمنی غذا
شایستهسالاری
اعتماد عمومی
عدالت
شفافیت
مسئولیتپذیری
یادگیری مستمر
نوآوری
احترام متقابل
توسعه پایدار
پیوست شماره ۳
اصول اخلاقی ارزیابان
۱. استقلال رأی
۲. بیطرفی کامل
۳. محرمانگی اطلاعات
۴. مستندسازی تصمیمات
۵. اجتناب از تعارض منافع
۶. احترام به متقاضیان
۷. پاسخگویی حرفهای
پیوست شماره ۴
مصادیق تخلفات اخلاق حرفهای
جعل یا استفاده غیرمجاز از گواهینامه
ادعای داشتن سطح صلاحیت بالاتر از سطح احرازشده
ارائه اطلاعات یا سوابق غیرواقعی
دریافت یا پرداخت رشوه یا هرگونه منفعت نامشروع
رفتار توهینآمیز یا تبعیضآمیز
نقض محرمانگی اطلاعات
بیتوجهی عمدی به الزامات بهداشت و ایمنی غذا
سوءاستفاده از جایگاه حرفهای برای منافع شخصی
بیانیه پایانی
کد اخلاق حرفهای، سنگبنای اعتماد عمومی به نظام ملی ارزیابی و احراز صلاحیت حرفهای آشپزان و سرآشپزان ایران است. پایبندی به این سند، نهتنها شرط حفظ اعتبار گواهینامه، بلکه نشانه تعهد اخلاقی اعضای این حرفه به سلامت جامعه، کیفیت خدمات، توسعه پایدار و ارتقای منزلت اجتماعی آشپزی و سرآشپزی در جمهوری اسلامی ایران است.